په افغانستان کې دسیا تالي څټې

په افغانستان کې دسیا تالي څټې د)راپرزیدلودنده( کتاب ته لنډه کتنه ژباړه: ب اکبري تیرې درې لسیزې دافغانستان دکمزوری اوبې وزلی لسیزې

دنړۍ د ډاکټرانوامیراوپاچا وپیژنی!

دنړۍ د ډاکټرانوامیراوپاچا وپیژنی!

ستر نابغه اونامتوفیلسوف بوعلي ابن سینا یادوم .

پورسینا دعبد الله بلخي زوی او۳۷۰ هجري،قمري کال دبخارادچم ګاونډ په یوه کلیواله سیمه کې سترګې نړۍ ته پرانیستې.مور یې ستاره نومیده اودافشنې دښیرازې سیمي اوسیدونکي وه.

دغه لوی حکیم،فیلسوف اوستر پوهاندپه لویدیځه نړۍ کې داویسینا) (Avicenna   په نوم یادیږي.اودطب،فلسفې،حکمت،منطق،فقه،بیان،طبیعي علومواوماورالطبیعه،نجوم اوستوروپیژندنې،ریاضیاتو،بوټواوسابوپیژندنې،عروض،شعراوموسیقي کې ۴۵۶ ټوکه کتابونه اورسالې یې کښلي اوترې پاتې دي.

ابن سینا دماشومتوب له مهاله ترتنکی ځلمیتوب ۵ کلنی په منګ دخپل فاضل اوعالم پلارڅخه حساب،ریاضیات ،قران مجید، دعربي ژبې صرف اونحو،لوست اوزده کړه وکړه اولس کلن وچې قرآن شریف یې حفظ اویادکړ.

هغه دځلمیتوب له وخته په دښتواوبیدیاووکې دطبي بوټوپه پیژندنه اوپلټنه بوخت و.اوډیرژرپه ټوله اسلامي نړۍ کې دعلم اوفلسفې په ډګر کې لکه لمر وځلید.هغه دخپل نبوغ له کبله دشیخ الریس،حجته الحق،شرف الملک اوریس العقلاپه القابونومول شوی اوویاړل شوی دی.

ابن سینا دریاضیاتواومنطق زده کړه له خپل استاذ ابوعبدالله ناتلي اودفقې علم زده کړه یې داسماعیل زاهدڅخه وکړه اودابوسهیل مسیحي په استاذی دطبیعیاتو،مابعدالطبیعه اوطبي علوموپه زده کړه بوخت شواوپه۱۶ کلنۍ کې دهغه وخت په ټولو،پوهنواوعلوموکې داستاذۍ مقام ته ورسید.د ده پخپله وینا تر ۱۸کلنی پوري یې دبیلابیلوعلومو زده کړه وکړه اوله هغه وروسته یې دعلوموپه پنځونو،ایجاداواشاعه کولولاس پوري کړدفلسفې،ادبیاتو،ریاضیاتواودطب په برخه کې یې بې شمیره اوبې ساري اثار رامنځته کړل.

دکتابونوله لوست سره یې بې جوړې اوتوده مینه درلوده .دمیتافیزیک په اړه یې دارسطوکتاب ۴۰ ځله ولوست .خوځیني مساءلې ورته مبهمې اوناپیژانده وې.یوه ورځ په لاره روان ویوه کلیوال سړي یو زوړکتاب دخرڅلاو په موخه هغه ته وړاندې کړ.ابن سینا دغه کتاب وپیره اوسملاسي یې دهغه په لوستلو پیل وکړ.له نیکه مرغه دغه کتاب اوقیمتي اثرد نامتوعالم ابونصرفارابي اثروچې دهغه دلوستلوپه مرسته یې دارسطودمیتافزیک په اړه ټولې پوښتنې اوابهامات حل شول.

پورسینا یاپه بله ژبه بوعلي ابن سینا دطب اودرملنې په ډګرکې دومره وغوړید چې شهرت یې دهغه وخت دپاچا هانو پاملرنه ځان ته راجلب کړه.لکه چې د امیرنوح ابن منصوردناروغۍ په درملنه بوخت شوو.پاچا دقولنج په ناروغی مصاب اواخته وخوکله چې یې ابن سینا درملنې ته ورغی لومړی یې دهغه دمعالجوډاکترانوله خوا دهغه دعلاج په اړه دپوښتنو،ګرویږنوله لارې معلومات تر لاسه کړل اووروسته پخپله دهغه په درملنه بوخت شوو.امیرپه لنډه موده کې دجوړتیا اوسلامتی ،متره اوځواک وموند اوابن سینا ورته په ډاګه کړه چې تاسوناروغي دهغو مسي اونورولوښوکې دخوراک څخه پیداشوي اودهغه په درملنه اوطبي لارښوونوجوړاورمټ شو.

امیرنوح ابن منصوردابن سینادبریالی درملنې په بدل کې دستروسوغاتونواوانعامونوتابیا اوتکل درلود خوابن سیناله پاچا څخه دانعامونوپرځای، وړاندیزوکړچې هغه ته دې په سلطنتي کتابتون کې دکتابونودلوستلواومطالعې اجازه ورکړشي .ځکه په دغه کتابتون کې یوازې شاهزاده ګانواووزیرانودمطالعې چانس درلود.

پاچا دهغه غوښته اووړاندیزومانه اوابن سینا په خورا ستره مینه،ذوق اوخوشالۍ په سلطنتي کتابتون کې چې خورا علمي اوقیمتي کتابونه اواثار پکې ول دبیلابیلوکتابونوپه لوست اومطالعه لاس پور کړاوخپله سمندري علمي تنده یې پرې خړوبوله .هغه په کتابتون کې ۳ درې کاله پرله پسې ژوره مطالعه وکړه خوله بده مرغه یوه ورځ په کتابتون کې اورولګید داورپه وژنه اواطفا کې یې خوراجدي هڅه اوهاند وکړخوډیری کتابونه داور په لمبوکې وسځیدل اوپکې لوخړه شول.ځینوبدنیته او رخه لرونکودرباریانوپاچا ته داور دلګیدنې لامل اومسبب پخپله ابن سینا په ګوته اومتهم کړ.ابن سینا په زندان کې ولوید خوهغه په زندان کې هم خپل نامتواثرالشفا په نو م ولیکه.

ریس العقلآبن سینا دخپل ژوند په یون کې خورالوړې،ژورې،ستونزي اوکړاوونه لیدلي اوګاللي دي.یوځل سلطان محمودغزنوي له خوارزم شاهانوله دربارڅخه دپوهانواوعالمانوغوښتنه وکړه چې غزني ته ورشي.ډیری پوهان دسلطان محمود غزنوي دربارته حاظرشول خو ابن سینا داغوښتنه ونه منله .غزنوي سلطان خوراپه غوسه شواودابن سینا دنیولواواحظارولوفرمان یې صادر کړ.خوهیڅکله دشیخ الریس ابن سیناپه نیولوبریالي نه شول.خو دسلطان محمودغزنوي وروسته دهغه زوی سلطان مسعود غزنوي په اصفهان یرغل وکړاوله اصفهانه امیرعلاءالدوله دخپلودرباریانواوسرتیروسره چې په دغه ډله کې ابن سینا هم ورسره ملګری و وتښتیدل دابن سینا ډیری کتابونه دترکانو له خوالوټ،ځیني ورک اوڅه یې دغزني دربارته ولیږدول شول.

علاءالدوله دهمدان په لوروخوځید اوپه دغه ستونزمن سفر کې ابوعلي سینا ته دقلنج ناروغي پیدا شوه جوزجاني یې مرستې ته راودانګل اوپخله ده هم دځان په درملنه لاس پوري کړاودمعالجې دارودرمل یې زیات کړل اوورځ په ورځ یې خپله فزیکي ځواکمني بایلله خودغه سترنابغه په همدې مهال هم دخدای ج دثبوت په اړه دحکمت المشرقین په نوم کتاب ولیکه اوهمدارازیې دختیځي فلسفې په نوم بل اثرچې وصیت نامې ته ورته و،وکیښ.

هغه په ځان پوه شوچې د ناروغی درملنه یې ناشوني ده .د دارودرمل څخه لاس په سر شو اوپخپله داسې وایې:

مدبر تن من از تدبیر فروماند،ودرمان بی فایده است.

اولکه چې وایې هر بند کشاده شد مګر نه بند اجل.دادعلم اوپوهې درنه سټه دجمعې په ورځ درمضان دمیاشتې په لومړی نیټه کال ۴۱۵ ـــ ه.قـمري ـ۱۰۳۷زیږدیزکال د۵۸ کلونوپه عمر دهمدان په ښار کې سترګې له نړۍ څخه پټې کړې.خوداډول نوموتي پوهان هیڅکله مرګ نه شې وژلی .دطب په برخه کې دهغه القانون کتاب په پیړیودطبي پوهانو لارښود څراغ اومشال دی .دغه کتاب دنړۍ په بیلابیلوژبوژباړل شوی اودانجیل وروسته په خورا لوړتیراژچا پ شوی دی. دغه کتاب ابن سینا په عربي ژبه چې په ټوله اسلامي نړۍ کې متداوله اوواکمنه ژبه لیکلی دی اودغه کتاب په ۲۱ جلدوکې دلومړي ځل لپاره په فارسي ژبه له عربي څخه دعبدالرحمن شرفکندي له خوا ژباړل شوی دی.

له نیکه مرغه تراوسه دابن سیناڅه دپاسه ۱۳۰ بیلابیل کتابونه پاتې دي اود دغه ستر نابغه په ویاړپه ۲۰۰۵م کال کې داکټریاشاربیلګین یو ټولګټی مرکزدآلمان دفرانکفورت په ښار کې جوړاوپرانیست.هرکال دمشرتابه اوداورې ډلې په غوراوي اوتشخیص دابن سینا جایزه هغو کسانواوسازمانونوته ورکول کیږي چې دملتونوترمنځ دفرهنګي پوهاوي اوتفاهم په لاره کې یې زیار ایستلی وي.د دغه جایزې ارزښت سل زره )۱۰۰۰۰۰(ایروته رسیږي.

دتاجکستان په جمهوریت کې یو بانکي نوټ دابن سینا په تصویر مزین اوچاپ شوی دی.

دلیکنې دحسن ختام په موخه دابن سینا دیوي په زړه پوري سایکولوجیکي درملنې کیسه دیادولووړبولم.

دیوه ځایې واکمن یوځوان خپلوان په ناروغۍ پریووت.اودهغه د درملنې لپاره یې ابن سینا وروغوښت.ابن سینا د دنګ اوچټ ځوان په درملنه بوخت شواو دهغه لاس رګ یې ونیوله یوچاڅخه یې دچم ګاونډ کورونه ورته معلوم وي دمرستې غوښتنه وکړه چې دکورونونومونه واخلي یوڅوک راغلل اودکوڅودکورونو نومونه یې اخیستل.ابن سینا دکورونودنومونوسره جوخت دناروغ درګ په حرکاتو پوهیده .بیایې وپوښتل داسې یوڅوک غواړم چې دهمدغه چم ګاونډ دکورونواستوګن په نوم وپیژني.دابن سینا دهیلي سره سم همداسې یوڅوک پیدا شواودنومونوپه اخیستلویې پیل وکړابن سینا دناروغ دلاس رګ په کتلوبوخت وکله چې دیوې مستې اوچټې ښکلي پیغلې نوم یې واخیست ابن سینا درګ په حرکاتوپه شواوپه ډاګه یې کړه چې ځوان په همدغه جلۍ عاشق اوخپل زړه یې پرې بایللی دی.دعاشق اومعشوق د ګډژوندپه پیل دځوان ناروغي دچا خبره په غرورغو ورکه شوه اوروغ رمټ شو.

په همدغه لیکنه کې دیادولووړاوخوراجدي سپارښتنه مې داده چې سپین سترګي اومتعصبه ایرانیان ابوعلي سینا دایران بولي اودهغه دپلار عبدالله بلخي اوابوعلي سینای بلخي دلمرپه څیر دروښانه نوم اوروستاړي سترګې پټوي اوغواړي افغاني ستر پوهان ،شاعران اوفلاسفه ایراني وبولي اوآن دعوه لري چې ګني سیدجمال الدین افغان هم ایرانی دی اوپه خپلواثاروکې یې دسیدجمال الدین سیدآبادي ایراني په نوم یادوی.

دافغانستان دپرتمین اوویاړلي تاریخ دتلپاتې ځلا اوزموږدبرمیال فرهنګ د دوښمنانودنابودی په هیله.

بسم الله اکبري هالینډ

۶/۲/۲۰۱۷

رب العالمین؟اوکه رب المسلمین؟

رب العالمین؟اوکه رب المسلمین؟ سلطان محمودغزنوي دسلطان سبکتګین زوی اوموریې زابلۍ پښتنه وه.دنومبرپه دویمه ۹۷۱زیږدیزکال یې نړۍ ته سترګی غړولي

د غیرت کړیکي او کاڼه غوږونه

ښاغلودرنومشرانواسفندیار ولي صیب اومحمودخان اچکزی صیب! په پښتني درنښت مو هرکلی کوم .اودزره خواله په یوه ولسي لنډۍ پیلوم اوهغه

د سيکس وږي او په سدیزم روږدي افغانان

د کابو دوه کلونو په تيريدو ګڼ شمېر افغانان په هېواد کې د نا امنۍ او تاوتریخوالي له امله د

ګوربت اودعرب توره څنګل

دعربوپه یوه سوځنده دښته کې دچلتاري عرب په توره څنګله دافغانستان دآسمان څکو،یاغي اوښیرازه غرونوسري سترګی ګربت ناست و،چې ګنې

شین غل د سلطنت په ګدی

په ژبه دې ګونګی اوپه سترګودې ړوندشي چې څوک دافغانستان دوروڼو قومونو او ملیتونو تر منځ دنفاق ،تربګنۍ اوبیلتون کرښې

 

 

×

خطا

There was a problem loading image khoshal-mazarwal.jpg

وروستۍ ليکني

ګرې شرون خپل لاسپوڅي رسواکوي ژباړه:ب .اکبريدویمه برخه:په دې ډول ګرې شرون دطالبانو په رامنځته کیدواوله هغوسره دسیا دملاتړپه هکله هیڅ اشاره نه کوي.هغه طالبان یواځې،پوځي اوستراتیژیکواهدافوته دپاکستان درسیدو وسیله بولي.(دطالبانوغورځنګ دبلوچستان ایالت اوشمال لویدیزدبنسټپالومدرسوڅخه سر راپورته کړ.دا ډول په سلګونو مدرسو شتون درلود چې دکډوالوافغان ځوانانواو بې وزله پاکستانیانوداوسیدنې،خوراک،څښاک اومذهبي زده کړو لپاره یې امکانات رامنځته کړي وو.اوله دغومدرسو سره په پاکستان کې تر ټولو لومړی مذهبي ګوندونومرسته اوملاتړکیده.اوهمدا رازپه سعودي عربستان کې د خیریه اسلامي ټولنواوسازمانونوله لارې هم ور سره ...
په افغانستان کې دسیا تالي څټې د)راپرزیدلودنده( کتاب ته لنډه کتنه ژباړه: ب اکبري تیرې درې لسیزې دافغانستان دکمزوری اوبې وزلی لسیزې اوکلونه وو.اود دغه هیواد راتلونکي اوبرخلیک ،دنړۍ خوړونکو دووسترو ابرځواکونوپخواني شوروي اتحاد اودامریکا په لاسونوکې و. دغولویوځواکونو دخپلوښکیلا کي موخواوغوښتنوپرته بل هدف نه درلود.اوپه دې لاره کې دهیڅ رازمدني،اخلاقي اونړیوالوقوانینوپه پروا کې نه وو. دهغو په منځ کې تلپاتې رقابت روان و.اوورسره جوخت یې دافغانستان دحقوقي واکمنی په له منځه وړلو کې یو تر بله سیالي کوله.او په زړه پوري داچې دهغودګټواوغوښتنوسره سم به د دوی ترمنځ جوړ،جاړی رامنځته کیده اوپه بدل کې ...
د طالب د ازمايښت وخت؛ ځان بايد ثابت کړي چې خپلواک دی که غلام ؟بلاخره د افغان حکومت او اسلامي حزب تر منځ د ترسره شوې هوکړې بل ستر شرط هم عملي شو او په نيږدې راتلونکې کې به يې پاتې نور هم پوره شي. وړمه ورځ د اسلامي حزب د امير حکمتیار نوم د ملګرو ملتونو امنیت شورا د بندیزونو له لیست وویستل شو. د امنیت شورا په اعلامیه کې راغلي چې حزب اسلامي مشر انجنیر ګلبدین حکمتیار نوم د بندیزونو له تور لیست نه ویستل شوی او په حکمتیار د پانګې کنګل او سفري بندیزونه نور نشته. د ولسمشر غني په مشرۍ افغان حکومت له اسلامي حزب سره د سولې تړون پر مهال ژمنه کړې وه چې د ښاغلي حکمتیار نوم به د ملګرو ملتونو د بندیزونو له ...
می گویند پیر زنی از همسرش پرسید اگرمن از زیبائی خودم تعریف کنم ، آیا نه میگوئی از خود راضی ؟ شوهرش بلا وفقه جواب داد ، نه عزیزم ! دروغگو با خود راضی فرق فاحش دارد .!! شاید تمامی ویاهم قریب به اکثریتی از عزیزان و دوستانی که با این قلم آشنائی دارند و از ویژه گیهای شخصیتی من آگاه اند میدانند که من ازجمله معدود نویسنده گان وقلم بدستانی هستم که با خدایم عهد بسته ام تا هیچگاه دروغ نگوئیم اما درعین حال یقینأ هرگزتمامی آنچه را که راســت اند نه گفتــه ام و نه خواهم گفت . واین " من " نویسنده و قلم بدست ناچیزبا نوک تیزعصای قلم ازدیر بدینسو دو واقیعت و دوچه باید کرد ؟ را بروی زمین تشنه ء قلمرو حیات ...
پاکستان د ژرندې د پلونو په منځ کېاسلام آباد د ټرمپ له جاله ځان باسيله کله نه چې ډونالډ ټرمپ د امریکا د نوي ولسمشر په توګه د نړۍ د شنونکو د شننو خلاف ټاکنې وګټلې او د ولسمشرۍ څوکۍ ته يې ځان ورساوه؛ په پاکستان کې سياسي زلزله راغله. آن له هماغې ورځې چې د لومړيو شميرو له مخې څرګنده شوه چې ټرمپ به د امريکا نوی ولسمشر وي؛ پاکستان هڅې پيل کړې څو د پاکستان ضدي ولسمشر ډونالډ ټرمپ رضايت خپل کړي. که څه هم ټرمپ د پاکستان په تړاو تراوسه خپله تګلاره نه ده روښانه کړې، خو پاکستان خپل انځور په اوبو کې ليدلی او هرې خوا ته لاسونه اچوي څو د ټرمپ له جاله ځان اوباسي. له هندوستان سره د ټرمپ نيږديوالي پاکستان اوس د ...
عبدالکریم خُرم روزهای دشواری در پیش استبا کودتای هفت ثور (1357) یک دورۀ پرتلاطم کودتاها و انقلابات در تاریخ افغانستان آغاز یافت. ایجاد ادارۀ مؤقت که در نتیجۀ کنفرانس بن صورت گرفت به آن دوره خاتمه بخشید. بعد از ایجاد ادارۀ مؤقت افغانستان یکبار دیگر صاحب حکومت واحد، پول واحد، بیرق واحد... و بالآخره قانون اساسی شد. تصویب قانون اساسی یکی از دستآوردهای بسیار مهم این دوره است؛ زیرا قوانین اساسی بزرگترین مسئلۀ جوامع انسانی یعنی مسئلۀ قدرت را از طریق صلح آمیز حل می کنند.متأسفانه انتخابات ریاست جمهوری سال 1393 (2014) این دستآورد بزرگ چار دهۀ اخیر افغانها را با خطر نابودی مواجه ساخت. انتخابات یاد شده ...
طنز محمود نظری ‍ اسلام علیکم جان آغا! یوه ښاري جنۍ په کلی کې سوه واده مور یې ویل پام  سپکه ونه ښوروې خوله په رنګ ښايسته یې ، نسې خواره خستکه زردالو غوندې خوږه يې ترخه دی نسې مندکه د ښې ناوي بخت دي د هغې په خپله  ټنده نه چې ټوله ورځ وې په کورکې په  منډ ه ټینګ ټینګ لمونځونه د هغوی مخي ته کوه غټ غټ پوړني پر سر د هغوی مخي ته کوه چې ونه وايي ښارې ناوې سره کافره ده یا کبرجنه  ده د خدای او رسول منکره ده خپله ژبه کړه په ښو  نومونو آ موخته لومړی ترهر څه پر میړه دي نوم کښېږده پرمیړه  باندې ښه نوم ایښودل دی ادب نور هیر کړه د ښار د خلکو دابد عادت په کلي کې میړه څوک نه ...
سياسي کارپوهان که سياسي ډماننظر ورکوونکی او سياسي کارپوه څه توپير لري؟په ټوله نړۍ کې په ورځني ژوند کې د ډيرو حقوقي، سياسي او ټولنيزو ستونزو د شتون له امله او دا چې په هره برخه کې علمي، فني او تخصصي قضاوت شتون نه لري؛ نو په عادلانه توګه د خلکو په حقونو د پوهيدلو لپاره اړتيا شته چې يو څوک بايد داسې شتون ولري چې اړونده قضيه په هر اړخيزه توګه وڅيړي، په ټولو ابعادو يې پوه وي او خلک او عام ولس د قضيې په ګونګو اړخونو پوه کړي. يا په بل عبارت ويلی شو، ټول هغه کارونه او وسيلې چې د يو شخص لخوا د يوې دعوې د پرمخ وړلو لپاره په کاريږي؛ پخپله کار پوهنه ده. نو له دې ځايه کارپوهنه او شننه يا څيړنه داسې ...
دځمکې په خاورینه کره کې په وینولړلی مسلمان افغان ولس دبشریت تاریخ دوحشت،بربریت،وژلو،لوټلواودځناوروپه څیر دانسانانود داړلواوله منځه وړلوخونړیوڅپرکواوپړاوونوڅخه ډک دی.خودا یرغلونه اوزړه بوږنوونکې بلوسې اوجګړې دپردیواوبیګانه دوښمنو ولسونواوملتونوترمنځ رامنځته شوی دي. ایا رښتیا بشریت دځمکې پرمخ اشرف المخلوقات دی؟ اوبیا چې د دغه اشرف المخلوقاتوترمنځ کرکو،رخواودځانګړومنفعت اوځان غوښتنې ناپایه حرص اوتمې ته وګورونوبیا ورته دخپل همنوع دویني تویول ،دیواوبل دله منځه وړل دملانصر الدین خبره صدق کوي چې وایې: یوه ورځ ملا نصرالدین له خپل خره سره په لاره روان ووچې ګوري دلارې په څنګ کې یوه ډله خلک سره ...
دنړۍ د ډاکټرانوامیراوپاچا وپیژنی! ستر نابغه اونامتوفیلسوف بوعلي ابن سینا یادوم . پورسینا دعبد الله بلخي زوی او۳۷۰ هجري،قمري کال دبخارادچم ګاونډ په یوه کلیواله سیمه کې سترګې نړۍ ته پرانیستې.مور یې ستاره نومیده اودافشنې دښیرازې سیمي اوسیدونکي وه. دغه لوی حکیم،فیلسوف اوستر پوهاندپه لویدیځه نړۍ کې داویسینا) (Avicenna   په نوم یادیږي.اودطب،فلسفې،حکمت،منطق،فقه،بیان،طبیعي علومواوماورالطبیعه،نجوم اوستوروپیژندنې،ریاضیاتو،بوټواوسابوپیژندنې،عروض،شعراوموسیقي کې ۴۵۶ ټوکه کتابونه اورسالې یې کښلي اوترې پاتې دي. ابن سینا دماشومتوب له مهاله ترتنکی ځلمیتوب ۵ کلنی په منګ دخپل فاضل اوعالم ...
joomla vector social icons